Op school leer je wel WAT te leren, maar niet HOE te leren

Hoe slaat iemand informatie op om het voor altijd goed te onthouden, terug te vinden en te hergebruiken? Dit is de ‘missing link’ in het huidige onderwijs.

Ongeveer 10 tot 20% van de leerlingen in Nederland heeft een leerprobleem, een onnodig hoog aantal. Leerproblemen zijn er in veel soorten en maten. Het alfabet niet hebben onthouden, woorden verkeerd schrijven, tafels verkeerd opnoemen en ga zo maar door.

De oorzaken van latere (leer)problemen heeft eigenlijk altijd te maken met het feit dat de basisinformatie niet goed in het langetermijngeheugen staat opgeslagen. Zorg daarom altijd voor een goed basis.  ‘Een stevig fundament is de basis’, zeg ik altijd.

Omdat jij, net als iedere leerling, uniek bent, heeft ook iedere leerling een eigen manier om te leren. Daarbij gaat het altijd om het ‘zien, horen, voelen en denken’. Want een leerling vindt het bijvoorbeeld prettiger om iets te horen om het daarna goed op te slaan. Een andere leerling vindt het juist prettiger om te lezen of te zien om het goed op te slaan.

Jij hebt ook vast en zeker een voorkeur die de ander juist niet heeft. Iedereen is anders, dus leert ook anders. Maar juist dát is wat veel onderwijzers vergeten. En daarom kunnen sommige leerlingen niet meekomen in de klas, met alle gevolgen van dien.

Graag wil ik een gedeelte uit mijn boek met je delen. Het gaat over leren. Misschien herken je er zelf wel iets in.

Omdat ook jij uniek bent en het misschien liever hoort of ziet, heb je twee keuzes.


Ben jij een ‘hoorder’? Beluister dan het luisterboek:


Lees jij liever? Lees dan de tekst:

Leren 

Wanneer het proces van informatieverwerking op een goede manier verloopt, is het mogelijk de opgeslagen informatie op elk gewenst moment op te roepen en te gebruiken. Bij kinderen met leerproblemen werkt het zelf bedachte proces van opnemen, verwerken, opslaan en gebruiken vaak niet efficiënt.  

Om toch te kunnen functioneren leren zij zichzelf ook nog eens tal van ezelsbruggetjes aan, al dan niet van anderen geleerd of zelf verzonnen. Na verloop van tijd zit hun hoofd zo vol, dat zij het gevoel hebben dat er niets meer bij kan. Het kost met name extra energie en ruimte om de ezelsbruggetjes die door anderen worden aangedragen naast de eigen ook nog eens te onthouden. Beter dan ezelsbruggetjes aanreiken, is cliënten begeleiden naar een handige eigen strategie, want die werkt altijd. En ze hoeven er niet bij na te
denken; het is er gewoon. 

Hoe slaan kinderen schoolinformatie op? 

De meeste kinderen zijn visueel ingesteld en om daarop in te spelen gebruikt men in het onderwijs veel plaatjes. Dat is echter juist niet handig voor visueel ingestelde personen, ook wel beelddenkers genoemd. Zij willen de juiste woordbeelden (zonder streepjes ertussen) en zijn gebaat bij de betekenis van de woorden om er vervolgens eigen plaatjes van te maken. Zo kan het woordbeeld worden opgeslagen in de eigen herinnering en kan het weer worden ‘teruggevonden’. Baby- en peuterboekjes staan vol prachtige plaatjes. De jonge (niet schoolgaande) kinderen hebben dan een beeld bij wat door degene die het boekje met hen ‘leest’, wordt verteld. 

De oplossing is om de schoolgaande kinderen, die woorden gaan leren, zelf het plaatje te laten verzinnen, om hun fantasie te prikkelen. Door bijvoorbeeld het woord ‘hond’ te laten zien, duidelijk uit te spreken met verschillende intonaties, prikkel je deze kinderen om in hun geheugen te zoeken naar honden die ze kennen. Ze zullen het woord ‘hond’ veel beter onthouden omdat ze de hond zelf ingevuld hebben. 

Informatie verwerken, opslaan, onthouden en terugvinden. Altijd op de eigen manier.

Het is een feit dat iets beter in het geheugen blijft hangen als men zelf een strategie bedenkt en ervaart dan wanneer men het opgelegd krijgt. Visueel ingestelde personen willen geen extra beeldmateriaal; zij maken dat liever zelf in hun eigen fantasie. Zij willen de betekenis weten van een woord, het dus begrijpen en het woord zien. Daar maken zij vervolgens een plaatje van en slaan dat op in hun geheugen. Wanneer dat geheugen goed geordend is, zal het woord snel een plekje krijgen en later herkend worden. 

De MatriXprofessional laat die ervaring dus bij de cliënt en stelt alleen vragen over diens eigen interne beleving, zonder te interpreteren. Als iemand de ervaring voor de ander invult met zijn eigen strategie en ezelsbruggetjes, dan is de kans op miscommunicatie groot. Het kind gaat dingen doen die niet passen, die veel energie kosten en vaak niet aanslaan. En dat is wat er gebeurt als kinderen, met een voor hen niet aansluitende strategie, op school moeten leren en lezen. Denk aan alle afleidende plaatjes. Ze wijken af van de eigen plaatjes. Woorden zoals ‘de’, ‘het’ en ‘een’ worden vaak niet onthouden. Ze hebben namelijk geen betekenis, dus ook geen plaatje. Zo bestaan er vele betekenisarme woorden die wel als woordbeeld onthouden kunnen worden maar niet als plaatje. Kinderen hebben daar meer moeite mee.  

De persoonlijke strategie 

Een strategie is een manier van doen. Strategieën gebruiken we bij alles. We doen altijd iets, ook al slapen we, koken we of zitten we lui in een stoel, of luisteren we naar muziek. 

Wanneer men met hulp van de MatriXcoach de strategie beschrijft, wordt men zich van de eigen unieke strategie bewust en verkrijgt men inzicht in het persoonlijke proces van opnemen, verwerken, opslaan en gebruiken. Wanneer die strategie niet handig is en men daar last van heeft, zal men het op een andere manier moeten gaan doen. Die manier is door niemand anders te bepalen. 

De coach begeleidt door alleen open vragen te stellen. De persoon zelf vervangt zijn eigen strategie. Hij maakt er zelf een beleving van, maakt zijn eigen beelden, eigen geluiden, eigen gevoel en eigen gedachten. Hij heeft zijn eigen manier van informatie opnemen, verwerken, opslaan en weer gebruiken. 

Met behulp van de MatriXmethode wordt een strategie die niet (meer) werkt, doorbroken door het bepalende detail in de ervaring te vervangen. Zodoende wordt een nieuwe strategie ontwikkeld die ervoor zorgt dat de informatie altijd beschikbaar is. 

Want als je blijft doen wat je altijd deed, krijg je wat je altijd kreeg…. 

De MatriXcoach laat de persoon aan de eigen ‘knoppen’ van de subjectieve ervaringen draaien. Dat zijn de details van het beeld, het geluid, het gevoel en de belemmerende gedachten. De coach laat dus veranderingen aanbrengen aan alle submodaliteiten (de bouwstenen) van de strategie. Wanneer men op de juiste manier wordt gecoacht, blijkt men in staat een eigen, unieke manier van informatieverwerking te vinden die aansluit bij de eigen, specifieke behoeften. Daardoor is men beter in staat nieuwe informatie op te nemen, te verwerken, op te slaan en weer te gebruiken.
Er is niet één pasklare oplossing voor alle personen met bijvoorbeeld dyslexie, maar is altijd een persoonlijke benadering nodig. Het is uiteraard niet mogelijk om iedere unieke persoon met eigen unieke strategieën in een boek te vermelden. De persoon staat altijd centraal. Eigen probleem, eigen oplossing. 

Het (opnieuw) automatiseren van het alfabet en de cijfers zal een doorbraak betekenen bij dyslexie en dyscalculie. Het is van groot belang dat deze basis goed in het hoofd en dus in het eigen brein gelegd is. Het gaat om het werkelijk inprenten van de informatie in het eigen brein. De MatriXcoach zal het informatieverwerkingsproces van opnemen, verwerken, opslaan en gebruiken opnieuw doorlopen met de persoon in kwestie. Hierbij zijn het alfabet, de woorden, de cijfers en de tafels belangrijke aandachtspunten. 

Ik ben benieuwd wat je zelf hebt ontdekt en ervaren. Laat je het me weten hieronder?

“Ik wil altijd weten hoe iets is ontstaan en waarom het werkt. Misschien dat ik daarom dokter wilde worden. Dat is er niet van gekomen, ik kwam terecht in het bankwezen.

Toen mijn moeder op jonge leeftijd ziek werd, ben ik alsnog de medische kant opgegaan. Ik heb orthomoleculaire geneeskunde gestudeerd. Later werd ik gegrepen door NLP. Ik ben gefascineerd geraakt door de processen die zich in het hoofd afspelen. Door veel mensen te coachen en vragen te stellen, heb ik de kracht van de mind leren kennen. Die is ongekend!”

Ingrid Stoop, Ontwikkelaar en pionier MatriXmethode